搜索
   登录

成亲歌
所属图书:《夜静情深:苗汉对照》 出版日期:2014-01-01 文章字数:9453字

成亲歌

Hxak Yangl Bongl

【gif】

【女】

Des dliangx niangb dol hmangt,

伴哥坐到深夜啦,

Bit gux hxib bul hot,

露宿怕人说闲话,

Buk diux hxib nal tat,

开门又怕爹娘骂,

Diangd zaid diangb jil kent,

悄悄回家提竹篮 [1]

Bes ud jangb dial jit,

收拾衣服做哥伴,

Leit dliangx ghab bil qut,

走向阿哥的家乡,

Qut gux zab dangl not.

古萨地方好村庄。

“Mongx tinb niangb deis xongt?”

“阿哥你家在何处?”

“Dliangx tinb niangb nongdsmait,

“哥家就在这里哟,

Niangx xenb nongf mongl jit.”

阿妹自己走进屋。”

Niux geb lieb mongl jit,

阿妹轻轻迈脚板,

Geb lieb mongl dangl sot,

轻轻走到厨房边,

Ghab tinb dangl nangl bit.

睡在东边那房间。

Bit niox ib ghol hmangt,

阿妹睡到夜三更,

Jul dail ib ghol hmangt,

还剩半夜天才亮,

Dail gheib bol dlol ghat,

公鸡扑通振翅鸣,

Dail gheib gol dail mait,

公鸡早早呼唤妹,

Dail xenb fal lol hvit,

阿妹早起难入睡,

Dliangx lob denf jel det,

抬起脚板又提腿,

Dlox hsab neif vangl hfut.

通天响亮来舂碓 [2]

“Dail dliangb haik dail dlit,

“舂碓是人还是鬼,

Lol hsab wil gangs dit,

是谁动了我碗钵,

Gangs hlieb sul gangs yut,

大钵小钵声响脆,

Wil niangb wil nongf dot?”

还是儿媳来舂碓?”

“Hot mongx naib fal hvit.”

“阿哥快叫爹娘起。”

Laix naib duk dul ngit,

爹妈点火来照看,

Ngit niux laib mangl hxat,

看见阿妹愁苦脸,

Dot maix hlinb jil diot,

阿妹脖颈无项链,

Dot maix qub liul peit,

也无花帕来装扮,

Peit niux laib mangl hxat.

无啥配饰妹寒酸。

“Ghangd mongx daib lol hvit,

“快快叫你儿来吧,

Mongx daib nongf hangd hot,

你儿说了妹才嫁,

Hangd dlab jef hangd jit,

他骗阿妹妹才来,

Jit mongx hsab liol hlat!

不是白来呀阿妈!

Dliok nix zab liangl diut,

你称五两银来赔,

Dliok nix baib wil mait,

称了白银赔阿妹,

Zab sangx wil diangd dut,

外加五钱妹回家,

Wil diangd mongl mais qut,

我就回去跟妈妈,

Des bangx niangb dod hfat,

陪伴阿嫂去舂米,

Dlangs nax dlub kad kot,

舂米咔嚓又咔嚓,

Naf deix hvib xid vut!”

又有什么让人急!”

【dial】

【男】

Des dliangx niangb dol mongl,

陪伴阿哥夜已深,

Des dliangx ghangb mongl yel,

跟随阿哥去成亲,

Ib diex liuf mais nal,

一步避开爹娘眼,

Ob diex liuf mais bul,

两步不让别人见,

Liuf mais lix ghangb vangl,

走过阿妈寨脚田,

Liuf bak lix hxangb jangl.

走过阿爹田埂弯。

Nil gid laib hsangt liongl,

阿妹肩扛花雨伞 [3]

Dial gid diangb hxongt ghongl,

阿哥鸟枪扛上肩 [4]

Yel tad tob jit bil.

悠然悠然爬上山。

Mongl leit ghab but vangl,

来到阿哥寨子边,

Dial bangd diab bet dongl,

阿哥放枪砰砰响,

Dangx dob khat yul yul:

别人哟哟在呼喊:

“Mongx daib nongt yangl bongl,

“你儿迎来媳妇啦,

Gax niangb diot nangl lol.”

媳妇到了寨东边。”

“Baix wil qub hfud liul,

“哄我取来盖头帕 [5]

Niox wil ghab zaid niangl,

正愁我的家底浅,

Maix deix niangb xid lol!”

哪有媳妇来我家!”

“Deix seix nongt lol yel,

“真有媳妇来家啦,

Dlab seix nongt lol yel.

媳妇来了是不假。

Dlab mongx ait xildnal,

我们咋会骗阿妈,

Dlab mongx hsent ghaxsliol!”

骗你你也不信吧!”

Xongt dliangx hveb gol nal:

阿哥放声来喊话:

“Hot laix naib fal zangl,

“快快起床吧妈妈,

Buk diux niangb lol yel!”

开门儿媳来进家!”

Hlat dax bab dul yel,

火把阿妈拿手上,

Ngit niux laib mangl lal,

看见阿妹脸泛光,

Zangt gongx hlinb ghongl dongl,

项链手镯亮晃晃,

Xongt mais seix atbnil,

阿哥母亲爱姑娘,

At nes gidxyangb nangl.

爱如洪流心荡漾。

Bub dat fangx ob dlinl,

翌日清早天发亮,

Daik hsent liax lib mongl,

捎带书信去报喜,

Mait mais max atbdial:

阿妹妈妈心不畅:

“Daik gos mongx dliangb bil,

“难道你患癫痫病,

Ait niangs wil daib mongl!

悄悄偷了我姑娘!

Mongx tak wil daib lol,

你把姑娘退回来,

Wil khat mongl zab nangl,

我把姑娘嫁远方,

Diut jes nongx laib lal,

他乡饭菜吃得香,

Nongx laib lal laib lal,

他乡吃的纯米饭,

Max baib nongx laib mangl,

不让麦粒来掺拌,

Max baib jux ib sul.”

没有荞子来杂掺。”

Xongt mais seix dliangb yal,

阿哥妈妈也不凡,

Xongt mais seix dab hel:

阿哥妈妈把话喊:

“Niangx xenb nongf hangd lol,

“阿妹自己真情愿,

Dliangx khab yef hangd yangl,

阿哥也才情愿连,

Yangl hsab max dot yangl,

不是随意跟哥伴,

Lol hsab max dot lol.”

不是随意把妹连。”

Det jus bax ghod yel,

栗树木排难漂流,

Ghot jus yenx Gud Ngul,

告到固俄算尽头,

Jus Diub Senb diangd lol,

直到省城再回首,

Dlius ghangx yefbxangt dul,

扁担折了把柴丢,

Das jangx yefbxangt bil,

阿哥死了不放手,

Ghab dliux niangb det cal,

阿哥灵魂栖茶树,

Ghab dliux deb nongt senl,

灵魂也要跟妹走,

Deb nongt ghenb ait bongl!

连了阿妹才罢休!

【gif】

【女】

Dol mongl hmangt yas yens,

深更半夜静悄悄,

Yangl yangl hvit dius nios,

快快带妹走哟哥,

Bib mongl gid deis nios?

道路我们走哪条?

Bib mongl gid dlongs sof,

我们要走棕林坳,

Ghab jil gheid yongs guf,

坳上松林弯着梢,

Ib jil dlod mes nios,

松枝垂下把哥罩,

Ib jil dlod mes nes.

松枝垂下把妹罩。

Jenb Liongx Bod nios vof,

金勇波 [6] 啊真勇敢,

Nenx niangb ded deis bongf?

他在何处来瞧见?

Nenx niangb khongd dlongs bongf,

他在坳上已看见,

Dliangx lob hsangd dius gif,

伸起一脚把妹拦,

Dliangx lob hsangd dius niosf

伸起一脚把哥挡,

Max baib ad bens lof,

不让阿妹与哥连,

Max baib bul bens lof.

不让哥妹来相伴。

Bib diex bib mongl yel,

我们不睬走向前,

Bib diex Fangb Xenl mongl,

我们迈步方邢 [7] 去,

Fangb Hxib nongx gad nef,

要去方西 [8] 吃糯饭,

Jil nongx ib jil neif,

边吃边捏糯饭团,

Jangx eb bil yas yenf.

手心泽渍浸饭汁。

Ghax dot niel dus zaf,

鼓与槌子来相伴,

Ghax dot jil dos laf,

那样才有情意谈,

Ghax dot dial des gif,

才有阿哥与妹连,

Jangb dliangx xol wangs diaf,

到了哥家妹心甜,

Zab gux dangl dos lof.

落脚萨古寨西边。

【dial】

【男】

Nes niuf jangx hvib mongl,

阿妹诚心嫁阿哥,

Nios niuf jangx hvib yangl,

阿哥诚心娶阿妹,

Ib diex liuf mais nal,

一步绕过娘跟前,

Ob diex liuf mais vangl,

两步走过寨子边,

Liuf mais lix ghangb vangl,

走过妈妈寨脚田,

Liuf bak lix hxangb jangl.

走过爸爸田埂弯。

Dial gid diangb hxongt ghongl,

阿哥肩上扛枪杆,

Nil gid laib hsangt liongl,

阿妹肩上扛花伞,

Yel tad tob jit bil,

悠然悠然爬上山,

Mongl leit ghab but vangl,

走到阿哥寨子边,

Dliangx khab lif hlat dul,

阿哥点火来放枪,

Lif jab nox bet dongl,

火药枪杆砰砰响,

Maix daib hot Diel lol,

别人以为闹兵荒,

Maix daib zuk ghail ghail.

别人纷纷在逃亡。

Dial naib jet dial jul,

阿哥爹妈心明亮:

“Wil daib dot bongl lol!”

“我儿娶来了新娘!”

Mais dliof jox dob del,

阿妈铺起青布匹,

Bak dliof dax ghob yenl,

阿爹摆开大桌椅,

Denf dens max hxib bal,

脚踏不怕布匹毁,

Lof gos max hxib jul,

娶媳不怕钱花费,

Hot nes nangx dob lol,

叫妹踏着布匹来,

Jef sos gix jangb niel,

芦笙木鼓来相随,

Jef sos yenx jangb bal,

锡坠渔网来相配,

Jef sos niux jangb dial,

阿妹配哥成一对,

Daik nios gux zab mongl,

紧随哥去古萨乡,

Lof bens lex laib liul,

结成伴侣喜洋洋,

But jes max hlib yel.

别处人家不念想。

【gif】

【女】

Nios niuf jangx hvib yangl,

阿哥诚心娶阿妹,

Nes niuf jangx hvib mongl,

阿妹诚心嫁阿哥,

Lol bib nangl xongs yaf jox dob del,

七八件衣身上穿,

Mongl xongs yaf jex hnaib dol,

七八九天路遥远,

Xangt hsent diub xangx diel,

赶集捎信真无奈,

Dent mait deb max lol,

叫妹回家她不睬,

Dent xongt deb max lol.

请哥回来他不来。

Vut nangs bax hseb lal,

好运遇上大木排,

Bax hseb diot jes lol,

木排顺河漂下来,

Diex lob diot niangs mongl,

阿哥阿妹排上踩,

Denf dangx bax sas sangl,

木排吃水沉甸甸,

Liuf gongx nox was wul,

排桨划水一甩甩,

Leit ghangb yenx Gud Ngul.

来到下边固俄寨。

Nios dangt ghob linx dod dul,

哥打镰刀来拾柴,

Nes bangt hmub nongx gad ghol,

妹绣花布吃饭菜,

Xit zab xongx zaid ngil,

建造房屋盖青瓦,

Dangf zab xongx zaid Diel,

就像汉人房屋大,

Dot hlib laix bad yel,

不用再去想阿爸,

Dot hlib laix mais yel.

不用再去想阿妈。

Yef sos gix jangb niel,

芦笙木鼓来相伴 [9]

Yef sos yenx jangb bal,

锡坠渔网来相连,

Daik nes gux zab mongl,

引领阿妹去古萨,

Lof bens lex laib liul,

两人成对最心欢,

But jes max hlib yel.

别处人家不再念。

【dial】

【男】

Dol mongl hmangt wax wib,

夜静悄悄人睡尽,

Lol mongl hvit niangx xenb,

快快跟哥走哟妹,

Xangf nongd nal dangx dob,

这时阿妈睡得沉,

Xangf nongd bak dangx dob,

这时阿爸睡得深,

Xangf nongd nal max bub,

这时妈妈不知道,

Xangf nongd bak max bub.

这时爸爸不知晓。

Bib mongl gid vangx hvib,

我们要走高山路,

Haik mongl gid longx eb?

还是往下顺河漂?

Bib mongl gid vangx hvib,

我们要走高山路,

Vuk vangl wangs dax dab,

朝着山弯往下绕,

Bongf bongl gas nox diub.

看见绿鸭河上漂。

Ob bus diangb niangx hlieb,

我俩钻进大木船,

Diangb nongdsqab niangx xenb,

这只大船承载妹,

Diangb nongdsqab dliangx khab,

这只大船承载哥,

Niangx hlod nangl yax yeb,

悠悠顺流下河滩,

Leit Gud Ngul sangx dab.

来到固俄城下面。

Gud Ngul ghab zangx eb,

坐在固俄河岸边,

Zaid Diel hek diongx yenb,

住进汉房抽杆烟,

Nios hek yenb xix yenb,

阿哥抽烟已燃尽,

Nes xak dliub bax sangb.

阿妹梳头鬓发顺。

Eb bas yangb bas yenk longx gongb,

溪水淙淙顺沟淌,

Bib bas yangb bas yenk diex lob,

我们悠悠把路上,

Mongl nangl des wangx niangb,

朝着东方跟帝王,

Sul Diel kak lix hfangb,

跟着汉人去开荒,

Ib ngol ait wangx vob,

住地一边做菜园,

Ib ngol ait daix niangb.

住地一边建瓦房。

Nil dlas leit waix hob,

阿妹富裕通了天,

Dial dlas leit waix hob,

阿哥富有通了天,

Yef sos niel gix jangb,

木鼓芦笙才相伴,

Yef sos bal yenx heib,

锡坠渔网才粘连,

Yef sos nil dliangx jangb,

才有哥妹来相伴,

Daik nios mongl gux zab,

哥妹双双古萨还,

Lof bens liangl jox hvib,

两人成对才心甘,

But jes sail max hlib.

别处人家不再恋。

【gif】

【女】

Dol mongl hmangt wax wib,

夜深人静无人见,

Yangl mongl hvit dliangx khab,

快快带妹走哟哥,

Bib mongl gid vangx hvib,

我们是要爬高山,

Haik mongl gid longx eb?

还是往下顺河滩?

Bib mongl gid longx eb,

我们往下顺河滩,

Eb niel mes dax lob.

浑水来把脚印淹。

Mais dad niel dax dib,

妈妈敲鼓来追赶,

Bak dad dlad dax heb,

爸爸牵狗到处拦,

Niel des niel dangx eb,

木鼓响声被水淹,

Diad des dlad niox hmib.

猎狗气味全消散。

Nongt jit vangx dab jed,

要爬黏土野山林,

Ibthxot niox lob hmid,

担心留下了脚印,

Bib jit vangx hseb gheid,

我们爬上松木岭,

Vangx hseb gheid denf niuf,

松岭树叶踏实紧,

Bex lob hmid liuf liuf,

脚印树叶遮掩尽,

Max baib nal des dluf,

不让阿妈来靠近,

Max baib bad des dluf.

不让阿爸来找寻。

Hnaib dangl nal des dluf,

待到妈妈来找到,

Hnaib dangl bad des dluf,

待到爸爸来找着,

Hnaib dax khongd dlongs bongf,

山坳升起太阳照,

Xob jangx zaid wangs yaf,

哥妹已建大房屋,

Qangb lox fangd yas yenf.

楼房宽宽柱脚吊。

Naib dax naib hxid xenf,

爹娘来了瞧得起,

Naib dax hxangb hfud ngaf,

妈妈来抚婴儿头,

Hxangb vangx hniangb dliad dlinf.

抚摩额头乐悠悠。

Eb max hongb diangd dif,

清水不会翻桶沿,

Naib max hongb diangd gif,

爹妈不会退姑娘,

Niangb jox fangb nongd yif,

妹住此方也心欢,

Fangb lox hob gid neif.

这里欢乐胜他乡。

【dial】

【男】

Dol mongl hmangt wax wib,

夜深蒙蒙人睡尽,

Lol mongl hvit niangx xenb,

快快跟哥走哟妹,

Xangf nongd nal dangx dob,

这时妈妈睡得沉,

Xangf nongd bak dangx dob,

这时爸爸睡得深,

Xangf nongd nal max bub.

这时爹娘还不问。

Fal sod dat gux ob,

太阳出来到天明,

Nal ghangd leit jex hveb,

阿妈叫唤妹九声,

Xongs hseid mait max dab.

七声过后没人应。

Nal nias det ghax khob,

妈拄拐杖到处找,

Ghangb jel sens bangx niangb:

去到碓房问阿嫂:

“Deik mongl deis bangx niangb?”

“姑姑她往何处跑?”

“Deik mongl wil max bub,

“姑姑行踪不知道,

Wil bub gid ghenx eb,

我只知道把水挑,

Jel hsaid bet yenx hnaib,

天天舂碓通天响,

Ghend max dot mongx daib.”

你的姑娘管不了。”

Ghangb vangl sens xex yib:

阿妈寨脚问孩子:

“Deik mongl deis xex yib?”

“姑姑去了何处呢?”

“Deik mongl wil max bub,

“姑姑去处我不知,

Wil bub gid ghox dab,

我只知道玩游戏,

Dod hsaid ghab bix vib,

我在石板玩舂米,

Ghend max dot mongx daib.”

不管你那姑娘事。”

Hfud vangl sens xex hlieb:

寨上问了女青年:

“Deik mongl deis xex hlieb?”

“姑姑去了何处啊?”

“Deik mongl wil max bub.”

“姑姑何去我不管。”

“Mangb ait jus deix hmub,

“绣布你们共一片,

Mangb hxet jus jox qangb,

住房你们同一间,

Mongx ait deis max bub?”

为啥你却又不管?”

“Deik mongl wil seix bub,

“她去我知道一点,

Hnaib nongl jangb denx hnaib,

就在昨天和前天,

Lol ib bongl niongx qob,

来了一对好歌伴,

Lol ghab tit wangx dab,

就在门闾菜园边,

Gol ib det nex cob,

吹起木叶歌声甜,

Deik hnangd dos jox hvib,

姑姑听了最心欢,

Deik hxud des nenx ghangb.”

起身跟着不回转。”

Nal nias det ghax khob,

妈拄拐杖找一番,

Khad gad ghabtnex bob,

她用叶子包饭团,

Jangd ud diot jox diub,

卷着衣服在身间,

Gad hxed diot diongx hmongb,

热饭吃饱上路来,

Nal des leit maix fangb,

妈妈寻到别人寨,

Nil maxshxet maix fangb,

姑娘不住别人寨,

Dial maxshxet maix fangb.

哥郎不住别人寨。

Nal des leit gux zab,

妈妈找到古萨寨,

Jas nil ghangt ghangx eb,

遇到姑娘担挑水,

Jas dial ghangt ghangx ghaib,

遇到哥郎担草柴,

Nal des leit liex jib.

妈妈跟到家里来。

Daib nenl nongt nongx diangb,

舅爷要享甥女钱,

Dod mongs nongt nongx diangb,

舅母要享甥女钱,

Ghangd ghabsbat nix vib,

礼银叫价一百两,

Gid deis dot dax xab?

咋得银两让他享? [10]

Dial zaid not naix jub,

阿哥家族人势旺,

Not bed ut dax bangb,

家族弟兄来帮忙,

Dail lul bangb sangx zab,

老人来帮付九分,

Dail diangl bangb jex hfenb,

青年来帮付九钱,

Ghuk dot liangl nix vib.

银子累积够斤两。

Nenl dad dliok dax yub,

舅爷拿秤称重量,

Fal ghangd dliok ngax ngeb,

秤杆高高翘得昂,

Dliok lol dot jex jangb,

银子称来重九斤,

Ghuk lol dot jex wangb.

累积九箕礼钱银。

Nenl nongx zab diut liangl,

舅爷若要五六两,

Dax ghax qeb diot mongl,

舅来我们让他享,

Nenl nongx ib bat liangl,

要是他要一百两,

Dax ghax vib hxongt jel,

来了我们就握枪,

Nenx seix hxib gik yel,

他来索礼也害怕,

Nenx hxib nenx tak mongl,

他怕他会转回家,

Yef sos gix jangb niel,

木鼓芦笙好相伴,

Yef sos yenx jangb bal,

锡坠渔网好相连,

Daik nios gux zab mongl,

妹随阿哥住古萨,

Lof bens lex laib liul,

两人成对最心欢,

But jes max hlib yel.

别处人家不再恋。


[1] 竹篮是过去苗族女性必备的器物,用来盛衣服、绣片、针线等,姑娘出嫁时多要提着一只篮子。

[2] 在过去的苗族社会中,舂碓加工粮食多由女性承担,她们常常是半夜鸡叫就起床,舂到天亮甚至上午,辛劳之极啊。

[3] 按苗族婚姻礼俗,姑娘出嫁要带花伞,既可遮阳遮雨又认为可辟雷鸣闪电之邪。

[4] 过去苗族男子多佩带火枪,用于狩猎、防身、驱邪、鸣枪报信等。

[5] 苗族婚俗,新郎的母亲或未出嫁的妹妹要用花帕盖新娘头部,新娘才能跨进新郎家的门槛。

[6] 金勇波:苗语Jenb Liongx Bod译音,人名,相传是古代苗族的一位好汉,他脚有残疾,故还有歌曰“Jenb Liongx Bod nios dlent,jil liax ib jil qat”(金勇波啊是好汉,双脚一跛又一跛)。

[7] 方邢:苗语Fangb Xenl译音,地名,在今贵州省剑河县观么乡。

[8] 方西:苗语Fangb Hxib译音,地名,指今贵州省榕江县古州镇,那是个鱼米之乡,糯米饭、糯米粑等仍是如今当地苗族、侗族人民喜爱的食品。

[9] 芦笙和木鼓是苗族的主要乐器,在重大庆典活动中,往往同时使用,敲打木鼓、铜鼓,吹奏芦笙,歌舞升平,热闹非凡,令人流连忘返,故有此歌句。现实中,汉族说“秤不离砣,公不离婆”,苗族则说“笙不离鼓,夫不离妻”。

[10] 苗族社会长期流行“还娘头”、“姑舅表婚”习俗——舅家有优先迎娶姑妈之女为儿媳的权利,在姑妈之女不嫁舅家而嫁别家的情形下,舅家有权向姑家(或甥女夫家)索要一笔礼钱,称“甥女钱”(diangb或nix diangb)。

夜静情深:苗汉对照