搜索
   登录

邀请歌
所属图书:《夜静情深:苗汉对照》 出版日期:2014-01-01 文章字数:8334字

邀请歌

Hxak Dliat [1]

【dial】

【男】

Baix hveb lol hvit nes,

阿妹快快开口唱,

Baix hveb lol dliot nios.

开口唱歌伴哥郎。

Jangx eb seil dliot diafs

待到清水伴悬崖,

Lol dliot laib diongl diafs

水淌悬崖会飘洒,

Sail mongl ghab diongl diafs

全都泻到悬崖下,

Dus bangx vob gil gefs

好比白花到处发,

Dus dax dlub bil dlinfs

山坡野岭白花开,

Dlub vangx dlub bil dlinfs.

漫山遍野白花花 [2]

Niangx id xenb lol los,

那时阿妹来相会,

Niangx id khab lol los,

那时阿哥来相陪,

Niux max hongb nil nios,

阿妹不会陪阿哥,

Liangx max ob yel nes!

无缘相伴心难遂!

Yaf jex zab jangd xongs,

八九五啊七相邻 [3]

Gif nenx vongb nend sos,

阿妹想到哥情分,

Nongf dax bib jangd los,

想到就与哥谈心,

Laf laix laib zaid mais,

屋里谈情好温馨,

Max nenx nongf sail dlius,

心不想哥情缘尽,

Nongf gox hsab yel nes!

白白失去这光阴!

【dial】

【男】

Sux jit eb jas wangl,

打水趁着水长流,

Sux hmat hveb jas jil.

谈心趁着情悠悠。

Niox not hnaib nes lul,

待到阿妹成老妞,

Niox not hnaib nios lul,

待到阿哥成老朽,

Jangx det jib fis jil,

就像杉树断枝丫,

Jangx jibtdaib fis nal,

成为父母拖娃娃,

Liangx dot ob xidsyel!

谈心谈情无味啦!

Diut xongs zab jex nangl,

六七五啊九相连,

Hot nes nongfbnenx dol,

哥劝阿妹想得宽,

Hxut gas nongfbdax nil,

心宽想到来相伴,

Dot gas nongfbniox mul,

没有心思哥不怨,

Zaid nes zab gux vangl!

任随阿妹欢不欢!

【dial】

【男】

Sux pab dul jas dot,

劈柴趁着刀斧好,

Sux niangb niongl jas vangt.

相伴趁着年纪小。

Maix hnaib lul dius mait,

总有一天妹衰老,

Maix hnaib lul dius xongt,

总有一天哥衰老,

Jangx jib lul las hvangt,

像棵老杉在土边,

Max bub lul xus not,

不知衰老去多少,

Lul jangx gangb dud zat!

像水蜈蚣皮皱焦!

Gangb liax niangb vud gongkt

春蝉栖息野山中,

Gangb liax nongfbdiangd leit;

老蝉还能变幼虫;

Bib mangx niangb zaid hlat,

你我住在妈妈家,

Bib max hongb diangd leit,

不能返老变幼童,

Max diangd ngix zend lit.

面色不会泛润红。

Ngix zend wab diongl det,

红色樱桃在山冲,

Ngix zend wab mongl dliat,

樱桃肤色全褪尽,

Ngix zend khab lol hxet,

青肤色上面容,

Liangx dot ob yel mait!

岁月催人意难从!

Jex zab yafknangl diut,

九五八啊六相连,

Nenx tongb gik dail mait,

阿妹心要想得宽,

Nenx tongb nongfklol hxet,

心想通了来相伴,

Max tongb nongfkmongl dliat,

没有想通要分散,

Gox hsab zeik yel mait!

白白失去你我欢!

【dial】

【男】

Sux lod jas nex niul,

上山割草趁草鲜,

Sux hxet jas ngix diangl;

有意相伴趁容颜;

Lod jas ghab nex niul,

打草趁着草鲜嫩,

Hxet jas wab ngix diangl.

相伴就要趁年轻。

Not vos xenb jangx lul,

日后阿妹成老妞,

Not vos khab jangx lul,

日后阿哥变老头,

Xenb gid dlif dax nil,

阿妹蹒跚来相会,

Khab gid dlif dax nil,

阿哥蹒跚来相陪,

Gid dlif dax bib nil,

蹒跚来了咱相随,

Liek dius nax heb gil,

好比稻谷遭大旱,

Khot dius liax lib mongl,

稻谷枯焦穗子干,

Xongt dius max hongb fal.

稻子扶来难立秆。

Diut xongs zab jex nangl,

六七五啊九相连,

Hot nes nongfbnenx dol,

哥劝阿妹想得宽,

Hxut gas nongfbdax nil,

心里明白来相伴,

Dot gas nongfbniox mul,

心里不明咱就散,

Zaid nes zab gux vangl!

任随古萨妹喜欢!

【dial】

【男】

Max nil diot niangx xenb,

相伴不全为姑娘,

Max nil diot dliangx khab,

相连不全为哥郎,

Bib nil diot nex diongb,

我们相伴妈妈房,

Ob dangl vangt dax niangb,

两边青年会一堂,

Dail lul hxet liex jib,

老人坐在火塘旁 [4]

Dail lul vut naix zongb,

老人听歌耳顺畅,

Dail diangl liek mangx bib,

年轻人啊像我们,

Dail diangl nongt nongx hveb.

年轻人要把歌唱。

Dail diangl dot nongx hveb,

年轻人哟不歌唱,

Dot bil lot lox hob,

心不动情话不讲,

Bul diek das naix jub,

别人笑话不像样,

Bal ghabkmais niox hsab,

白白丢了人情面,

Bal ghabkmais max xob!

丢了面子好难堪!

【dial】

【男】

Sux nil ob hniut nongds

趁着年轻来相伴,

Max nil bub hniut dlius.

不伴明年要疏远。

Taib mongl bub hniut sos,

时光一过又一年,

Hnaib dangl xenb hsent jas,

那时阿妹想来连,

Hlieb dail eb hlat xongs,

七月雨水来冲散,

Eb yel ghab khongt nis,

寨中巷道水冲翻,

Bib yel laib qut mais,

我们游玩娘寨边,

Yel hnaib hniut sas sais,

美好时光已黯然,

Dail hnaib hniut xidslos,

剩啥光阴来相伴,

Jul hnaib hniut ghaxsdlius!

光阴逝去情意散!

Jex zab yafknangl xongs,

九五八啊七相连,

Nenx tongb gik dail nes,

阿妹想通自心欢,

Nenx tongb nongfklol los,

阿妹心欢来相伴,

Max tongb nongfksail dlius,

心情不畅咱分散,

Gox hsab zeik yel nes!

白白失去这情缘!

【dial】

【男】

Max taib max lal bis,

木板不刨不光滑,

Max niangb max jul sangs;

情意不表不甘心;

Taib nenk ghaif lal bis,

木板要刨才光滑,

Niangb nenk ghaif jul sangs.

情意表明才甘心。

Dangl laix zab diut juf lol sos,

待到你我五六十,

Eb ghabtgif lal bis,

沟渠涨水冲田地,

Fab ghabtguf vil bas,

季末黄瓜扯枯藤,

Daib ghabtguf vil mais,

幺儿纠缠老母亲,

Niangb dot xenf yel nes!

那时相伴没心情!

Jex zab yafknangl xongs,

九五八啊七相连,

Nenx tongb gik dail nes,

阿妹想通自心欢,

Nenx tongb nongfklol los,

阿妹心欢来相伴,

Max tongb nongfksail dlius,

心情不畅咱分散,

Gox hsab zeik yel nes!

白白失去这情缘!

【dial】

【男】

Mail jas mos hxub lix,

要买棕笠趁集场,

Nil jas sangs hob lox;

哥妹相伴趁时光;

Dangl neis mos hxub lix,

待到斗笠已破烂,

Dangl dos nes hvib jox,

待到阿妹心舒坦,

Lul ghaxsdlius hsab niox.

人老体衰就无缘。

Lul nas diot ghangb lix,

笋子枯老田坎旁,

Lul nes diot zab gux,

阿妹衰老萨古乡,

Diangd seixsleit hveb vangx,

人老歌儿还能唱,

Diangd maxsleit wab ngix.

容颜不会泛红光。

Diut xongs nangl zab jex,

六七相伴连五九,

Hot nes yel tongb nenx,

劝妹想得心明透,

Hxut gas lol niangb dax,

心里明亮坐一宿,

Dot gas mongl nongfbniox,

心里暗淡哥发愁,

Zaid dius mul zab gux!

任随萨古阿妹喽!

【dial】

【男】

Sux mail jas mos gas,

要买斗笠趁集场,

Sux nil jas sangs nongds

要表心情趁时光;

Max mail fat mos gas,

不买斗笠枉此行,

Max nil fat sangs nongds.

不来相伴枉此生。

Ghab vud lul fat nes,

森林鸟儿全飞走,

Diongb gid diel fat sos;

路上行人都没有;

Ghangb xangx fat liod dles,

圩场下边无黄牛,

Diongb xangx fat ud dens,

圩场中间无缎绸,

Fat dob linx ghabdbes;

布匹都不见一搂;

Eb jab fat nail dos,

药效过了鱼不死,

Fat bis fat vob sais,

过时田地菜难栽,

Fat las fat vob gis,

过时园子无苋菜,

Fat sangs fat bub nes.

时光一过不再来。

Jex zab yafknangl xongs,

九五八啊七相连,

Nenx tongb gik dail nes,

阿妹想通自心欢,

Nenx tongb nongfklol los,

阿妹心欢来相伴,

Max tongb nongfksail dlius,

心情不畅咱分散,

Gox hsab zeik yel nes!

白白失去这情缘!

【dial】

【男】

Sux eb waf hfud xos,

会游泳啊游滩头,

Sux hveb laf zaid mais.

要唱歌啊进妈楼。

Zaid naib zaid langs dangs,

妈妈屋里多自在,

Tongb diux tongb zaid los.

敞开门来表心怀。

Mongl niox laib zaid sangs,

没有青年在家里,

Zaid liex heib gud jis,

好比竹篓装东西,

Heib gud nial gik nes,

妹编竹篓要疏稀,

Heib vux hlot gik nios.

哥编竹笼要细密。

Hnaib dangl ghangb gud neis,

待到篓底已破烂,

Hnaib dangl guf gud dus,

待到篓口已缺残,

Dlax vux hseb lol los,

竹笼烂了再相伴,

Liangx max ob yel nes!

有啥心思把话谈!

Jex zab yafknangl xongs,

九五八啊七相连,

Nenx tongb gik dail nes,

阿妹想通自心欢,

Nenx tongb nongfklol los,

阿妹心欢来相伴,

Max tongb nongfkmongl dlius,

心情不畅咱分散,

Gox hsab zeik yel nes!

白白失去这情缘!

【dial】

【男】

Sux hxet laib zaid nal,

谈心进妈屋里谈,

Vangx xuktpangb ud nangl,

好比缝衣身上穿,

Wangx xuktlaib dongd seil.

冬天来了好御寒。

Niox not hnaib hfed mongl,

要是时光翻过年,

Jangx det jib hfed jil,

就像杉树枝丫断,

Jangx jibtdaib hfed nal.

犹如小孩爹娘散。

Det fat yox eb lal,

木排顺着河水淌,

Las fat zangx vob gil,

田土野菜已枯黄,

Sangs fat dangx gangb yel.

昆虫失去鸣声响。

Fat wangs wef sangx nangl,

木排已过下游滩,

Wangs wef zab sangx vongl,

下游河流五道湾,

Langs dliof deb max lol.

木排拴纤拉不转。

Zab zab jex diut xongs nangl,

五五九六七相连,

Hangb hangb nenx hongt dius nil,

姑娘好好想一遍,

Hseib deix haik nios lol,

真心还是哥哄骗,

Haik dliangx dlab dius nil,

是哥骗妹来相伴,

Dliot niangx xenb gos liul,

哄骗姑娘心意乱,

Mait max ob nas dial?

姑娘才是不喜欢?

Mait max ob ghaxsyil!

姑娘不愿咱就散!

【dial】

【男】

Dail jax seb dail dius,

还有辣椒有根蔸,

Dail niangx xenb dail nes,

还有女子有姑娘,

Dail niux niangb dlangl mais,

妈妈屋里有阿妹,

Dial seix yefblol sos.

阿哥才会来走访。

Jul jax seb jul dius,

没有辣椒无根蔸,

Jul niangx xenb jul nes,

没有女子无姑娘,

Jul niux niangb dlangl mais,

妈妈屋里无阿妹,

Maix daib dib dail gas,

别人杀鸭等哥郎,

Maf ninx tiab dangl nios,

杀了水牛来招待 [5]

Nios max hongb lol sos.

阿哥不会来走访。

Lol laib dangx nongdssos,

要是来这里歌唱,

Gol dongb naix dius mais,

歌声惊扰了爹娘,

Lul dongb naix gidsnongds.

歌声刺耳心不畅。

Zab jex diut nangl xongs,

五九六啊七相伴,

Xenb nenx leit diel nends

姑娘想到这一番,

Nenx tongb nongfklol los,

心里想通就来玩,

Max tongb nongfkmongl dlius,

心情不畅抛一边,

Gox hsab zeik yel nes!

白白失去这情缘!

【dial】

【男】

Kik longl ngas nax xenb,

焙笼炕干稻谷粒 [6]

Ghabkbul lias naix jub,

大家朋友老熟悉,

Hmat lol ghaxsjangx laib,

嘴里说的真情意,

Dliot lol ghaxsjangx hveb,

歌里唱的也甜蜜,

Ot diel xidsniangx xenb?

阿妹为何来怄气?

Xet od nol waix laib,

天空不要变阴沉,

Xet ced lel diongx hmongb,

心里不要存愤懑,

Nongt hxud dlongl dax niangb.

劝妹豁然放歌声。

Diut xongs nangl jex zab,

六七九啊五相傍,

Hot dius mul nenx tongb,

劝妹心情通畅畅,

Hxut gas nongf dax niangb,

心情通了把歌唱,

Dot gas nongf niox hsab,

冤枉阿哥白到场,

Zaid dius mul gux zab!

任随古萨的姑娘!

【dial】

【男】

Nangl zab zab jex nangl,

五九还是那五九,

Dail gheib dlub yex vangl,

白公鸡啊满寨游,

Dail xob hvab nenx mongl,

有伴情人他已走,

Dail niangb hsab diex lol,

无伴阿哥才停留,

Lol bib niangb laix niongl.

我们欢乐坐一宿。

Maf laix diangb jas dul,

砍柴要趁山上有,

Laf diux hveb jas jil,

谈情要趁好时候,

Faf niox hsab ghaxsliol!

错过难道好开头!

【dial】

【男】

Sux pab det dlief dul,

趁着树多好劈柴,

Sux niangb dot xangf diangl;

趁着年轻表心怀;

Max pab fat dlief dul,

柴火不劈时候过,

Max niangb fat xangf diangl;

哥妹相离岁蹉跎;

Laix zab diut juf dangl,

你我年过五六十,

Dax niangb dot xenf yel.

那时来谈没心思。

Zab zab jex diut xongs nangl,

五五九六七相傍,

Hangb hangb nenx hongt dius nil,

姑娘们啊好好想,

Hseib deix haik nios lol,

真心还是哥哄诓,

Haik dliangx dlab dius nil,

还是哄骗了姑娘,

Dliot niangx xenb gos liul,

哄骗姑娘心意乱,

Mait max ob nas dial?

姑娘才是不喜欢?

Mait max ob ghaxsyil!

姑娘不愿咱就散!

【dial】

【男】

Dail dius det vangx hvib,

高山还有一棵树,

If lol if dinx lob;

鸟儿来了会停留;

Dail dius mait gux zab,

古萨还有一对妞,

Nios lol nios dinx lob;

阿哥来了会停留;

Jul dius det vangx hvib,

要是高山没有树,

If lol if yux lob;

鸟儿来到会飞走;

Jul dius mait gux zab,

要是古萨没有妞,

Nios lol nios yux lob,

阿哥不来这里游,

Max lol gidsgux zab,

不会来到古萨村,

Max lol des maix daib.

不会随人再停留。

Diut nangl xongs jex zab,

六七啊九五相加,

Hot dail mais gux zab,

劝你古萨好妈妈 [7]

Hot dail mais nenx tongb,

劝妈心里自明白,

Xangt dail nes dax niangb,

放你姑娘来说话,

Hxet mongl nongfsfangx ob,

相伴一宿到清晨,

Diot dial les jox hvib.

遂了阿哥这颗心。

Xet od nol waix laib,

不让天空黑麻麻,

Xet ced lel diongx hmongb,

不要心里藏疙瘩,

Nongt hxud dlongl dax niangb!

唤起姑娘伴哥呀!

Haik od nol waix laib,

要是天空黑麻麻,

Haik ced lel diongx hmongb,

要是心里藏疙瘩,

Bul diek das naix jub,

别人知道遭笑话,

Bal ghabkmais niox hsab,

没有面子就白搭,

Bal ghabkmais max xob!

白白丢去面子啦!

【dial】

【男】

Yel hed nendsniangx xenb,

哟呵哟呵啊仰新 [8]

Wangl nes yut gux zab,

古萨阿妹情意深,

Nil hangd sos dliangx khab,

阿妹念想到阿哥,

Nil hangd nongfsdax niangb,

阿妹情愿就来临,

Hxet mongl nongfsfangx ob,

相伴一宿到清晨,

Diot dial les jox hvib,

遂了阿哥这颗心,

Dot jul ves nenx hsenb!

念想姑娘不费劲!


[1] Hxak Dliat:意为“讨要之歌”,实际是小伙子唱这套歌邀请姑娘与之对歌,故翻译为“邀请歌”。在苗寨对歌,男方只唱一两首“邀请歌”,姑娘是不会对歌的,要唱十首八首甚至十几到几十首,有时唱到半夜姑娘也不对歌,以显示姑娘的尊贵。男方只好一直唱下去,以表决心和耐心。

[2] 这段歌表示时过境迁、事易时移、人心改变,无心谈情。实际是男青年们故意用这样的比方激起姑娘动心。

[3] 苗歌中经常用数词加虚词的方式构成一句,这个句子没有实在意义,但对有实在意义的下一句具有“起调押调”作用。苗歌讲究“押”的是“声调”,汉语歌“押”的是“韵脚”,翻译中既顾及苗歌格律又顾及汉歌格律,还要注意翻译准确性,实在很难找到两种语言意义、韵脚、声调三者相同或相近的词儿。对数词加虚词的歌句,本书采用意译的方式,并尽可能使汉译押韵。试比较下面的例句:  数词+数词+数词+虚词+数词/押调f-x-b-d-s:  Yaf jex zab jangd xongs,Gif nenx vongb nend sos.  数词+数词+虚词+数词+数词/押调t-s-l-b-x:  Diut xongs nangl zab jex,Hot nes yel tongb nenx.  数词+数词+数词+数词+数词+虚词/押调b-b-x-t-s-l:  Zab zab jex diut xongs nangl,Hangb hangb nenx hongt dius nil.

[4] 苗族家家户户在屋内设有火塘,用于做饭、取暖,老人经常在火塘边做事、取暖、休息。男女青年对歌时,老人常常坐在火塘边听歌,听听男方唱得好还是女方唱得好,哪个姑娘、哪个小伙子唱得好,还时不时提示几句。故有此歌句。

[5] 杀水牛招待是苗族的最高待客礼遇,很少见到。这里表明,男青年与姑娘对歌比别人杀水牛招待更隆重,表达了男青年的诚心诚意。

[6] 苗族常以焙笼炕稻谷,将稻谷倒进焙笼中,焙笼下置一盆炭火,以火灰敷在炭火上,将稻谷慢慢炕干。

[7] 邀请歌唱了很久姑娘也不对歌的时候,小伙子们就唱出这首歌,请求姑娘的母亲让姑娘对歌。

[8] 为了汉语译文押韵,这里使用苗语译音“仰新”(niangx xenb),意为“阿妹”、“姑娘”。

夜静情深:苗汉对照