称赞歌
Hxak Gas Hxut
【gif】 | 【女】 |
Niangx qend bil dangt nes, | 妹没诞生那时候, |
Niangx qend bil dangt nios, | 哥没降生那当初, |
Dliangx bak mongl diot diangs, | 爸爸架桥神来佑 [1] , |
Dliangx nal mongl diot diangs, | 妈妈架桥神来佑, |
Dib jux diongl hsat los, | 架座桥在乱石沟, |
Dib jux dangl det nios, | 盼着阿哥桥上走, |
Dib jux dangl det nes, | 盼着阿妹桥上走, |
Yefbdiangl dail det nios, | 这样才诞生哥郎, |
Yefbdiangl dail det nes. | 这样才诞生姑娘。 |
Dial diangl hnaib hmangt nius, | 阿哥出生时辰好, |
Dial bak dib bat mais, | 哥爹杀猪取名号, |
Dib gheib ghol xuk nios; | 杀了公鸡打三朝 [2] ; |
Nil diangl hnaib hmangt xens, | 阿妹出生时辰贱 [3] , |
Nil bak mongl kak bis, | 爸爸上山去犁田, |
Nil nal mongl heik lies, | 妈妈捞鱼在田间, |
Xob lol ghab pangt lies, | 捞得一钵小黄鳝, |
Ghab dib nail set das. | 一篓死鱼把家还。 |
Jib dul bil qet jens, | 火坑柴火还没烧, |
Eb wil bil but bas, | 锅里的水没煮开, |
Liub nail niul diot niangs, | 生鱼就往锅里倒, |
Liangb nail niul xuk nes. | 掐了生鱼打三朝。 |
Hsad nil max hxut gas, | 阿妹生长笨又憨, |
Max sux hveb dliot nios, | 不会唱歌来相伴, |
Wangx dox mangb ait deis, | 不知怎样把歌还, |
Wangx jib mul hvit lias. | 还首歌儿作心恋。 |
Deix ghab bul lot dos, | 阿哥唱来歌最甜, |
Vangx hveb hof wat nios, | 歌声话语进心坎, |
Max bub hof not xus! | 称心不知有多欢! |
【dial】 | 【男】 |
Dial diangl xangf hxot ids, | 阿哥生养那时辰, |
Xangf idsxangf hxot ids, | 那时阿哥来诞生, |
Xangf idsDiel yent mes, | 那时汉人封大印, |
Diel hongb leix diot niangs, | 汉人又还封书本, |
Hsad dial max hxut gas. | 生下阿哥不聪敏。 |
Nil diangl xangf hxot ids, | 阿妹生养那时辰, |
Xangf idsxangt hxot ids, | 那时阿妹来诞生, |
Xangf idsDiel yent ghongs, | 那时汉人不封印, |
Diel hliub leix diot niangs, | 还把书本翻开来, |
Hsad nil yef hxut gas, | 生下阿妹才聪敏, |
Yef sux hveb dliot nios, | 才懂歌来哄阿哥, |
Wangx dox ob vut jus, | 对起歌来哥带劲, |
Wangx jib mul hvit lias, | 还首歌儿给友人, |
Deix ghab bul lot dos, | 这样朋友亲又亲, |
Vangx hveb hof wat nes, | 话语合心哟阿妹, |
Max bub hof not xus! | 我俩不知多开心! |
【gif】 | 【女】 |
Dial diangl xangf waix dlub, | 阿哥出生在白天, |
Xangf idsxangf waix dlub, | 那时白天明灿灿, |
Xangf idsDiel leix hliub, | 那时汉人把书翻, |
Diel ghongs yent diux hlieb, | 汉人开门取大印, |
Hsad dial yef sux hveb. | 阿哥聪明把歌编。 |
Nil diangl xangf waix dlaib, | 阿妹出生夜幕临, |
Xangf idsxangf waix dlaib, | 那时天空已黑尽, |
Xangf idsDiel leix hongb, | 那时汉人封书本, |
Diel mes yent diux hlieb, | 汉人关门封大印, |
Hsad nil max sux hveb, | 生下阿妹真愚蠢, |
Max dot hseid wangx khab, | 没话对哥表寸心, |
Buf jid xongt gux zab, | 无法陪伴古萨人, |
Buf hved vut jox hvib! | 陪伴阿哥难开心! |
【dial】 | 【男】 |
Nil diangl dongd gas hlat, | 阿妹出生有月光, |
Dongd id dongd gas hlat, | 那时夜空亮堂堂, |
Dongd id Diel ghongs yent, | 那时汉人启大印, |
Diel hliub leix niangs diot, | 汉人屋里翻书箱, |
Hsad nil yef gas hxut, | 阿妹出生心里亮, |
Yef sux hveb nios dliot. | 懂得歌儿哄哥郎。 |
Dial diangl dongd zek hlat, | 阿哥出生没月光, |
Dongd id dongd zek hlat, | 那时夜空黑茫茫, |
Dongd id Diel mes yent, | 那时汉人封大印, |
Diel hongb leix niangs diot, | 汉人屋里盖书箱, |
Hsad dial max gas hxut, | 阿哥出生心不亮, |
Max sux hveb nes dliot, | 不懂歌儿伴姑娘, |
Wangx dox mangb deis ait, | 想对歌来难开腔, |
Wangx jib mul lias hvit, | 还首歌儿送姑娘, |
Deix ghab mul dos lot, | 合心朋友来歌唱, |
Vangx hveb hof gidsfat, | 话语称心顺哥郎, |
Max bub hof xus not! | 阿哥不知多欣赏! |
【gif】 | 【女】 |
Vob hvid diel dlub jongx, | 蒿菜根须长又长, |
Zas diot diongl vib vux, | 蒿籽撒在乱石冲, |
Nios hxet jil dlub bangx, | 阿哥坐在白花上, |
Hsad dial nongf hveb sux. | 阿哥聪明会歌唱。 |
Nes hxet jil dlaib bangx, | 阿妹坐在黑花上, |
Hsad nil max hveb sux, | 妹蠢没歌来对唱, |
Max dot hfed dob wangx, | 没有纱线难织布, |
Max dot hseid hveb wangx, | 不会唱歌咋开腔, |
Buf jid xongt zab gux, | 怎样陪伴古萨郎, |
Buf hved vut hvib jox! | 陪伴阿哥心不凉! |
【dial】 | 【男】 |
Nes hxet khongd zab gux, | 阿妹家住古萨间, |
Nes dot gad dlub nongx, | 阿妹吃的白米饭, |
Hsad nil nongf hveb sux, | 阿妹歌声美又甜, |
Dlied pit id sangb niox, | 这样唱来也动情, |
Dlied pit nongd sangb deix. | 那样唱来也动听。 |
Nios hxet khongd zab gux, | 阿哥家住古萨间, |
Nios gik gad ib jux, | 阿哥啃的苦荞饭, |
Gad mangl lul wab zax, | 麦子饭啊不成团, |
Gad mangl lul deb lex, | 吃了麦饭变糊涂, |
Hsad dial max hveb sux, | 阿哥唱歌全混乱, |
Max dot hfed dob wangx, | 要织布匹没纱线, |
Max dot hseid xenb wangx, | 不会唱歌心难连, |
Buf jid mait zab gux, | 难陪难伴古萨妹, |
Buf ad dot hvib lex! | 陪伴阿妹不心欢! |
【gif】 | 【女】 |
Xit dliangx lol fangb dab, | 阿哥诞生来世间, |
Xit dliangx diel dlub dlub, | 阿哥肤色白生生, |
Hmat seix lol laib hveb, | 话语说来嘴巴甜, |
Dliot seix niul daib xenb. | 哄了阿妹也心欢。 |
Xit niux lol fangb dab, | 阿妹诞生来世间, |
Xit niux diel dlaib jab, | 阿妹肤色黑黢黢, |
Dangf vangx bil kib xob, | 好比野火烧焦山, |
Hmat max lol laib hveb, | 张开嘴巴没话谈, |
Dliot max niul daib khab. | 没法来让哥心欢。 |
Max dot hfed wangx dob, | 要织布匹没纱线, |
Max dot hseid wangx khab, | 不会唱歌心难连, |
Buf jid xongt gux zab, | 怎样陪伴古萨男, |
Buf hved vut jox hvib! | 怎么陪哥才心欢! |
【dial】 | 【男】 |
Nes hxet deix fangb fangd, | 阿妹家住好地方, |
Nes hek deix eb send, | 阿妹喝的清凉水, |
Hek not gas jox hnid, | 多喝清水心明亮, |
Gas hxut dangf vux hlod. | 心明像那竹笼敞。 |
Nios hxet deix fangb xad, | 阿哥家住恶村庄, |
Nios hek deix eb ongd, | 阿哥尽喝池塘水, |
Eb ment bongx ghangb zaid, | 浑浊井水寨脚涨, |
Hek not dles jox hnid. | 喝了浑水意茫茫。 |
Xongs diut zab jex jangd, | 七六五啊九相连, |
Maxsvut dob wangx hfed, | 要织布匹没纱线, |
Maxsdot hveb wangx ad, | 不会唱歌心难连, |
Buf mait zab gux khongd, | 难陪难伴古萨妹, |
Buf mait max lex hnid! | 陪伴阿妹难心欢! |
[1] 苗族民间信仰认为,桥神可保佑家庭生子或保佑全体成员安康,故而每年农历二月初二,苗族以家庭或家族为单位举行架桥、护桥、祭桥仪式。
[2] 小孩出生三天,家里要请德高望重或有福气的老人主持“打三朝”仪式,届时由主持人祈求祖先、神灵保佑小孩健康成长,宣布小孩的名号,并把小孩抱到屋外去见天日。
[3] 这句歌和下面的两首,都反映了苗族思想观念受汉文化中生辰八字的影响,这是文化交流的必然结果。歌句的意思是:人聪明与否跟请不请汉人翻书查看生辰八字有关——生辰八字好,则命好、聪明;生辰八字不好,则命不好,若不进行补救,就不聪明。