造世歌
Haec gul gaangc leeuxhuox* sul nyeil, | 让我讲给大家听, |
Haec gul haaus leeuxhuox* sul nyeil. | 让我说给大伙听。 |
Siq xeeuhgoons ma siq xeeuhndux, | 是从前呀是古代, |
Siq xeeuhgoons fih xaaux jiz*, | 是从前未造世间, |
Siq xeeuhndux fih xaaux beangz. | 是古时未造地方。 |
Ndux ndanlmbenl fih benl mbenl naamh, | 古时还未分天地, |
Goons ndanlmbenl fih xaaux dih*naamh. | 从前还未造地球。 |
Genz mbenl lix saaml xibfaanl ndaaulndis, | 天有星星三十万, |
Lac mbenl lix xibngih ndanl danglngonz. | 天有太阳十二个。 |
Ranl deel dauc ma ranl deel dogt, | 见它升呀见它落, |
Siq mbeismbeis* duh* lumc gaangc*ngonz, | 时时都像白天样, |
Miz qyus mbeis*laez dangz zeiz*hamh*. | 没有哪时到天黑。 |
Xaaux ndaadt* bos* saangl mbenl banz ramx, | 天下万物化成水, |
Xaaux ndaadt* daagt* gaais ngvax rox huaq*. | 瓦块一晒就溶化。 |
Wenz beangz nangh xos mbaanx rox soux*, | 百姓坐着就发愁, |
Wenz beangz nangh xos raanz rox waangc*. | 百姓坐着都心慌。 |
Yeeuh bausaaul ndaelmbaanx mal sunl*, | 叫寨上家族来商量, |
Yeeul buxlaaux ndaelraanz mal sunl*. | 喊家里老人来商议。 |
Siq ndael haec ndanlngonz nix dogt*, | 若谁让这太阳落, |
Siq ndael lug* danglngonz nix lamx. | 若谁使这太阳下。 |
Raaih naz hungl ma raaih nazjieh*
[1]
, | 大块田呀冬泡田, |
Raaih nazjieh* sigx* deel leeh, | 冬泡田来任他选, |
Raaih nazjieh* singx* deel genl, | 冬泡田来任他吃, |
Raaih nazjieh* deel singx* deel aul. | 冬泡田来任他要。 |
Dezsinl*
[2]
nangh xos mbaanx zeil* nudt*, | 得云坐在寨心热, |
Dezsinl* ans* xos raanz zeil* nudt*. | 得云坐家里心急。 |
Dezsinl* ndaix nyiel yaangznix nauz, | 得云听了这样说, |
Dezsinl* ndaix nyiel nauz yaangznix. | 得云听了这样讲。 |
Nix gul haec danglngonz nix dogt*, | 我要让这太阳落, |
Nix gul lug* danglngonz nix lamx. | 我要让这太阳倒。 |
Raail naz hungl ma raail nazjieh*, | 大块田呀冬泡田, |
Raail naz hungl nix siangx* gul leeh*. | 大块田来任我选。 |
Raail nazjieh* nix sing* gul genl, | 冬泡田来任我吃, |
Raail nazjieh* nix sing* gul aul. | 冬泡田来任我要。 |
Dezsinl* nangh xoh mbaanx zeil* nudt*, | 得云坐在寨心热, |
Dezsinl* ans xoh raanz zeil* nudt*. | 得云坐在家心急。 |
Sul nauz xinl ma sul nauz jaj*? | 你们说真还是假? |
Sul nauz jaj* ma sul nauz xinl? | 你们说假还是真? |
Nix gul haec danglngonz nix dogt*, | 我要让这太阳落, |
Nix gul lug* danglngonz nix lamx. | 我要让这太阳倒。 |
Raaih naz hungl ma raaih naz dongh, | 大块田呀大坝田, |
Raaih naz hungl mal singx* gul luangh*. | 大块田来任我要。 |
Raaih naz dongh nix singx* gul genl, | 大田坝来任我吃, |
Raaih naz dongh nix singx* gul nanc*. | 大田坝来任我选。 |
Ndagt* miz senc* gaulwaaiz gueh ndaagt*, | 别人不兴牛角做箭, |
Dezsinl* senc* gaulwaaiz gueh ndaagt*. | 得云拿牛角做箭。 |
Ndagt miz sih* gaulwaaiz gueh ndeic*, | 别人不漆牛角箭头, |
Dezsinl* sih* gaulwaaiz gueh ndeic*. | 得云漆牛角箭头。 |
Sinl* ndaix ndaagt ndaix ndeic* xih bail, | 得云得箭他就去, |
Sinl* ndaix ndaagt ndaix ndeic* xih qyaams*. | 得云得箭他就走。 |
Ngonzngonz henc bail saangl xaz*ail*, | 天天爬上艾树丛, |
Ngonzngonz binl bail saangl xaz*mongx*. | 天天爬上桑树丛。 |
Nengx* baiz idt bail riuz* baiz ngih, | 射了头箭射二箭, |
Neengx* baiz ngih bail riuz* baiz saaml. | 射了二箭射三箭。 |
Soongl ndanl dogt* bail lac ros* rih, | 两个落在地脚边, |
Saangl ndanl dogt* bail lac gaulnaz. | 三个落到田角下。 |
Rauz aul duoc* ndanl ndeeul mal xos, | 我们要留一个在, |
Rauz mal lug* ndanl ndeeul dianl haec. | 我们要留一个存。 |
Bausaaul raanz genz yaangz nix nauz, | 上家家族这样说, |
Bausaaul raanz lac nauz yaangz nix. | 下家家族这样讲。 |
Ndagt* miz senc* gaulwaaiz gueh ndaagt*, | 别人不兴牛角做箭, |
Dezsinl* senc* gaulwaaiz gueh ndaagt*. | 得云兴牛角做箭。 |
Ndagt miz sih* gaulwaaiz gueh ndeic*, | 别人不漆牛角箭, |
Dezsinl* sih* gaulwaaiz gueh ndeic*. | 得云漆牛角做箭。 |
Sinl* ndaix ndaagt ndaix ndeic* xih bail, | 得云得箭他就去, |
Sinl* ndaix ndaagt ndaix ndeic* xih qyaams*. | 得云得箭他就走。 |
Ngonzngonz henc bail saangl xaz*ail*, | 天天爬上艾树丛, |
Ngonzngonz binl bail saangl xaz*mongx*. | 天天爬上桑树丛。 |
Nengx* baiz idt bail riuz* baiz ngih, | 射了一箭射二箭, |
Nengx* baiz ngih bail riuz* baiz hac, | 射了二箭射三箭, |
Soongl ndanl dogt* mal lac rih rih*, | 两个接连落下来, |
Saaml ndanl dogt* mal lac sab sab*. | 三个接连落下来。 |
Rauz aul duoc* lingh*ndanl diaml xos, | 我们要留一个在, |
Rauz mal lug* lingh*ndanl diaml haec. | 我们要留一个存。 |
Aul duoc* ndanl ndeeul zaoq* jacngonz, | 要留一个照白天, |
Aul duoc* ndanl ndeeul roongh jachamh. | 要留一个亮夜晚。 |
Bausaaul raanz genz yaangznix nauz, | 上家家族这样说, |
Bausaaul raanz lac yaangznix gaangc. | 下家家族这样讲。 |
Xaaux xul dauc xaaux xul dauc mos, | 造新城来造新城, |
Xaaux ronl dauc xaaux ronl dauc mos. | 造新路来造新路。 |
Hazfih xaaux dangz baaih Langzdais*
[3]
, | 还未造到那郎岱, |
Hazfih xaaux dangz ndael Suangcbus*
[4]
. | 还未造到双堡里, |
Hazfih xaaux dangz ros* Bongzbal*, | 还未造到平坝边, |
Hazfih xaaux dangz naz Balzaaih*
[5]
, | 还未造到广顺田, |
Hazfih xaaux dangz gunl Xullac*. | 还未造到贵阳城。 |
Xaaux ndanl dauc xaaux zul* dauc mos, | 造新城来造新城, |
Xaaux ronl dauc xaaux ronl dauc mos. | 造新路来造新路。 |
Ah*zamz* xaauz dangz xul* Bongzbal*, | 刚刚造到平坝城, |
Ah*zamz* xaaux dangz xul* Langzdais*, | 刚刚造到郎岱城, |
Ah*zamz* xaaux dangz ndael Suangcbus*. | 刚刚造到双堡镇, |
Ah*zamz* xaaux raaih naz Balzaaih*, | 刚刚造到广顺镇, |
Aul yangh lug* dangz ndunl Xullac*. | 刚刚造到贵阳城。 |
Longzhuozxiz* ma yah huozsah*, | 龙河习呀河莎婆, |
Longzhuozxiz* mal xaaux ros* dah. | 河莎婆要造河坎。 |
Yah huozsah* mal xaaux ndanlxul, | 河莎婆来造新城, |
Xaaux xul* xaaux ronl dauc yaangz mos, | 造完这些造别样, |
Deel yaangh xaaux dangz wus* Bongzbal*, | 她要造到平坝城, |
Deel yaangh xaaux dangz ngaz* Balzaaih*, | 她要造到广顺镇, |
Rongz* bail bol jeexsax
[6]
yiz ngaaih*, | 下到马场坡就爱, |
Rongz bail Balzaaih* lumc mbaanx yeeuz*. | 下到广顺像苗寨。 |
Buxhas ndaix Buxhas mal reeul, | 汉族见了汉族笑, |
Buxyeeuz ndaix Buxyeeuz mal qyus, | 苗族到了苗族住。 |
Longzhuozxiz*
[7]
ma yah huozsah*, | 龙河习呀河莎婆, |
Longzhuozxiz* mal xaaux ros* dah, | 龙河习要造河坎, |
Yah huozsah* mal xaaux ndanlxul. | 河莎婆要造城市。 |
Xaaux xul* xaaux ronl dauc yaangz mos, | 造城造路造新城, |
Deel yaangh xaaux dangz wus* Bongzbal*, | 他要造到平坝城, |
Deel yaangh xaaux dangz beangz Langzdais*, | 他要造到郎岱去, |
Deel yaangh xaaux dangz ndael Suangcbul*, | 他要造到双堡镇, |
Deel yaangh xaaux dangz wus Bongzbal*, | 他要造到平坝城, |
Deel yaangh xaaux dangz ngaz Balzaaih*, | 他要造到广顺镇, |
Deel yaangh xaaux dangz gunl Xullac*. | 他要造到贵阳城。 |
Buxhas ndaix Buxhas mal ringz*, | 汉族得汉族来赶集, |
Buxyeeuz ndaix Buxyeeuz mal qyus. | 苗族得苗族来居住。 |
Siq Buxqyaix rauz zanq* rosdah*, | 布依族居住在河边, |
Siq Buxhas mal hauc ndael xul*, | 汉族居住在城市, |
Bux guehmeeuz mal nangh lacmbenl. | 庄稼人来座天下。 |
Yamsweanl* diuy* ma yamsweanl* duoc*, | 唱歌丢呀唱歌留, |
Yamsweanl* doc* miz goagt* miz byaail. | 唱歌有头没有尾。 |
Yamsweanl* doc* ndilraaiz leeuxgvangs*, | 唱歌唱一半害羞大家, |
Yamsweanl* daaus mdilraaiz leeuxhuox*. | 唱歌唱重复害羞大伙。 |
[1] nazjieh*,冬泡田,又叫水泡田。布依族地区在每年收割完后,要把田犁了,把水放在田里侵泡,直到第二年插秧。冬泡田省力、省水、省肥。冬泡田被视为肥沃的田。
[2] Dezsinl*,得云,人名,布依族传说中的英雄。
[3] 郎岱,地名,在六枝特区境内。
[4] 双堡,地名,在安顺市西秀区境内。
[5] 广顺,地名,在长顺县境内。
[6] 马场,地名,在平坝县境内。
[7] Longzhuozxiz*,龙河习,下文的yah huozsah*,河莎婆,都是神名,布依族造物之神。