惜时歌
Hxak Yil Lul [1]
【gif】 | 【女】 |
Dail mait liek daib niux, | 有缘唱歌阿妹哟, |
Wil nes yut zab gux, | 阿妹家住萨古村, |
Dangl jes hxet jub naix; | 是那北边邻寨人; |
Dail xongt liek khab dliangx, | 有缘对歌阿哥哟, |
Wangl nios yut zab gux, | 阿哥家住萨古村, |
Dangl dos hxet jub naix. | 是那西边邻寨人。 |
Jenl yenb diot diub wangx, | 园子当中种烟苗, |
Liul dab wat dab fangx, | 脚下烟叶黄泥粘, |
Liul guf wat gangb nox, | 烟叶梢尖遭虫咬, |
Vut jus dleif diongb nex, | 只有中间烟叶好, |
Vut jus xangf bib mangx, | 只有这时咱逍遥, |
Hxet mais bangf gib ngex, | 悠闲妈妈房屋边, |
Khongt nis jef hob lox. | 村中巷道乐陶陶。 |
Diut xongs nangl zab jex, | 六七九啊五中间, |
Hot nios yel tongb nenx, | 妹劝阿哥想得宽, |
Hxut gas lol niangb dax, | 心里明白咱相连, |
Dot gas mongl nongfbniox, | 心沉意暗咱分散, |
Zaid dius mul zab gux! | 任随阿哥欢不欢! |
【dial】 | 【男】 |
Dail xongt liek khab dliangx, | 有缘歌唱阿哥哟, |
Wil nios yut zab gux, | 阿哥家住萨古村, |
Dangl dos hxet jub naix; | 是那西边邻寨人; |
Dail mait liek daib niux, | 有缘对歌阿妹哟, |
Wangl nes yut zab gux, | 阿妹家住萨古村, |
Dangl jes hxet jub naix. | 是那北边邻寨人。 |
Lod ged jas dlub bangx, | 采花趁着花儿艳, |
Nil jil jas wab ngix, | 谈情趁着面容鲜, |
Jas pongt dul dib dex, | 趁着火候把铜锻, |
Jas dliangt mangl niangb dax. | 趁着年轻来相伴。 |
Taib mongl leit ghangb niangx, | 时光推到明后年, |
Eb seil ot dlub max, | 清水洗啊脸难艳, |
Zend lel mangk tob max, | 栀子涂啊脸不鲜 [2] , |
Bib lul liek niangb Bangx, | 老来就像那榜嫂 [3] , |
Niangb lul liek naib laix, | 榜嫂像爹娘衰老, |
Naib lul liek bib diux. | 爹娘身子像弓弯。 |
Diul jus det vob lax, | 野桑树啊弯又弯, |
Lul jus ghet Hsenb Jux, | 申久 [4] 公哟寿绵延, |
Jox dad hot dliub bax, | 他把长发当鬓髯, |
Jox laid hot vob jox, | 又把短发当菜咽, |
Diangd las lot bub nongx. | 卷起就往口中填。 |
Diut xongs nangl zab jex, | 六七九啊五相连, |
Hot nes yel tongb nenx, | 劝劝阿妹想得宽, |
Hxut gas lol niangb dax, | 心里明白咱相伴, |
Dot gas mongl nongfbniox, | 心沉意暗咱分散, |
Zaid dius mul zab gux! | 任随阿妹欢不欢! |
【gif】 | 【女】 |
Laib liex liek wil nes, | 有缘对歌阿妹哟, |
Liek niux ghab bil nangs, | 阿妹家住李树坡, |
Qut gux zab dangl jes; | 北边古萨寨宽阔; |
Laib liex liek wangl nios, | 有缘唱歌阿哥哟, |
Liek dliangx ghab bil nangs, | 阿哥家住李树坡, |
Qut gux zab dangl dos. | 西边古萨哥村落。 |
Sux nil nil juf xongs, | 相伴趁那十七岁, |
Nil juf zab yek nes, | 十五相会哟阿妹, |
Nil juf zab yek nios, | 十五相会哟阿哥 [5] , |
Taib mongl diut juf sos, | 年纪推到六十多, |
Taib mongl bat yaf sos, | 推到一百八十过, |
Niux jangx teb bal bis, | 阿妹像木桶损破, |
Dliangx jangx kab lul dongs. | 阿哥像犁柱损磨。 |
Teb bal dad was bis, | 木桶破损能换板, |
Kab lul dad was dongs, | 犁柱磨损能换柱, |
Bib lul ghax jus vufs, | 我们老了就永远, |
Vib diel xid was nios, | 拿啥来把哥替换, |
Vib diel xid was nes? | 拿啥来把妹替换? |
Zab zab jex diut xongs xongs, | 五五九六七相傍, |
Hangb hangb nenx hongt dius nios, | 细细琢磨啊哥郎, |
Hseib deix haik nes fangs, | 是真还是妹说谎, |
Haik gix dlab niel dus, | 还是芦笙骗鼓响, |
Haik yenx dlab bal neis, | 还是锡坠骗渔网, |
Haik niux dlab dail nios, | 还是阿妹骗哥郎, |
Dliot dliangx khab liul gos, | 哄骗阿哥意惶惶, |
Xongt max ob wil nes, | 阿哥无心连姑娘, |
Xongt max ob sail dlius! | 哥妹缘分全丢光! |
【dial】 | 【男】 |
Laib liex liek nios yel, | 情意浓浓阿哥哟, |
Liek dliangx ghab nangs bil, | 阿哥家住李树坡, |
Qut gux zab gidsnangl; | 东边古萨哥村落; |
Laib liex liek nes yel, | 情意浓浓阿妹哟, |
Liek niux ghab nangs bil, | 阿妹家住李树坡, |
Qut gux zab gidsbil. | 北边古萨寨宽阔。 |
Vut laix ib juf dangl, | 美好时光十多岁, |
Vut laix ob juf dangl, | 美好时光二十多, |
Jit laix bib juf mongl, | 上了三十时日过, |
Liek nax bib juf bil, | 好比稻禾三十束 [6] , |
Kheib bas liongk bas liongl, | 束束稻禾捆绳索, |
Kheib bas liongk las nongl, | 索捆稻禾挂仓楼, |
Nongx max nongx seix nongf jul, | 现在不吃终吃尽, |
Liangx max liangx seix nongf lul. | 如今不连人老朽。 |
Not hnaib nongx nongf jul, | 日久吃稻会吃完, |
Not hnaib liangx nongf lul, | 今后人老难相连, |
Lul vas vek vas vel, | 慢慢衰老人心残, |
Lul vas vek ghaxsmongl, | 老朽到头离人间, |
Jangx laib vib hfud vongl, | 好比石头在崖沿, |
Baix dlieb kheb ghaxsmongl, | 扑通一下就滚翻, |
Jangx wangx niangb ghabsliol, | 就算当王住宫殿, |
Jangx wangx deb das lol. | 帝王也都会归天 [7] 。 |
Diut xongs zab jex nangl, | 六七五啊九相连, |
Hot nes nongfbnenx dol, | 哥劝阿妹想得远, |
Hxut gas nongfbdax nil, | 心里明亮就相连, |
Dot gas nongfbniox mul, | 心沉意暗咱分散, |
Zaid nes zab gux vangl! | 任随萨古妹心欢! |
【gif】 | 【女】 |
Laib liex liek nes yel, | 情意浓浓阿妹哟, |
Liek niux ghab nangs bil, | 阿妹家住李树坡, |
Qut gux zab gidsbil; | 北边古萨妹村落; |
Laib liex liek nios yel, | 情意浓浓阿哥哟, |
Liek dliangx ghab nangs bil, | 阿哥家住李树坡, |
Qut gux zab gidsnangl. | 东边古萨寨宽阔。 |
Sangs nongdsait liex nil, | 今生我们是姑娘, |
Sangs nongdsait liex dial, | 今生你们做哥郎, |
Waif sangs ait ninx diel, | 来世投生变水牛, |
Ait niak bangs yex yal, | 变成牯牛山上走, |
Jangx ninx tiab jit bil, | 做头牯牛到处游, |
Nongx nangx ghab but diongl, | 钻进山冲吃青草, |
Dliangx diux gib xit ghal, | 水牛相遇来角斗, |
Dus diux gib bet dongl, | 犄角相撞砰砰响, |
Niux max hongb jet dial, | 那时妹不识哥郎, |
Dliangx max hongb jet nil. | 阿哥也不识姑娘。 |
Diut xongs zab jex nangl, | 六七五啊九相连, |
Hot nios nongfbnenx dol, | 妹劝阿哥想得宽, |
Hxut gas nongfbdax nil, | 心里明亮就相伴, |
Dot gas nongfbniox mul, | 心沉意暗咱分散, |
Zaid nios zab gux vangl! | 任随萨古郎心欢! |
【dial】 | 【男】 |
Dail xongt liek khab dliangx, | 唱歌阿哥情意深, |
Wil nios yut zab gux, | 来自美丽古萨村, |
Dangl dos hxet jub naix; | 北边古萨重情人; |
Dail mait liek daib niux, | 唱歌阿妹情意深, |
Wangl nes yut zab gux, | 家住美丽古萨村, |
Dangl jes hxet jub naix. | 西边古萨重情人。 |
Sangs nongdsait khab dliangx, | 今生我们是哥郎, |
Sangs nongdsait daib niux, | 今生你们是姑娘, |
Waif sangs ait tiab ninx, | 来世投生变水牛, |
Hxet dail xid laib ngex, | 关在哪家的圈栏, |
Hek dail xid eb diongx, | 喝了哪家竹筒泔 [8] , |
Gik dail xid bab nangx, | 吃了哪家鲜茅草, |
Kak dail xid hlieb lix. | 就给哪家去犁田。 |
Mongl xidsvut tiab ninx, | 犁地耙田要走好, |
Mongl maxsvut dib dax, | 走得不好主人敲, |
Sail gos diot dab dlangx, | 扑通一声就跌倒, |
Bul dad dot pab dax, | 人家拿斧头来剁, |
Bul dad dliok diangb dax, | 人家用秤杆来称, |
Ib zaid ib jangb ngix, | 家家分肉一坨坨, |
Dad hsongd hot laib dlox, | 还把骨头煮进锅, |
Dad dud ait lob xix. | 踩着牛身把皮剥。 |
Diut xongs nangl zab jex, | 六七五啊九跟从, |
Hot nes yel tongb nenx, | 哥劝阿妹想得通, |
Hxut gas lol niangb dax, | 心里明白来相伴, |
Dot gas mongl nongfbniox, | 心里不明一场空, |
Zaid dius mul zab gux! | 任随阿妹忧忡忡! |
【gif】 | 【女】 |
Laib liex liek nes yel, | 唱歌阿妹情意深, |
Liek niux ghab nangs bil, | 家住李子坡脚下, |
Qut gux zab gidsbil; | 美丽北边古萨村; |
Laib liex liek nios yel, | 唱歌阿哥情意深, |
Liek dliangx ghab nangs bil, | 来自李子坡脚下, |
Qut gux zab gidsnangl. | 美丽东边古萨村。 |
Dot vut ghab vangx bil, | 秀美算是青山岭, |
Bok vas deb max gal, | 高山不会变低矮, |
Ghabkdlongs deb max lal. | 山坳也都不变平。 |
Ghab vangx hot lul lul, | 山岭说它会老朽, |
Ghab vangx diot jil niul, | 草木生长山美秀, |
Diot nex taib gel vel, | 草木生长绿油油, |
Ghab vangx jus xongd niul. | 山岭还是青幽幽。 |
Dius det niangb liex vongl, | 树长悬崖一蔸蔸, |
Det hot det max lul, | 树子说它不会老, |
Jus guf det seix lul. | 生长到头会老朽。 |
Laib hlat niangb waix niel, | 月亮高高天上照, |
Hlat hot hlat max lul, | 月亮说它不会老, |
Jus guf hlat seix lul, | 月到尽头它也老, |
Hlat ait ghob linx ghongl, | 月亮像把弯镰刀, |
Ait sat maf nangx dul. | 变成镰刀来割草。 |
Ait xidsbib max lul, | 我们怎么不老朽, |
Hsenk sangs niangb ghax liol? | 永生永世命不休? |
Diut xongs zab jex nangl, | 六七五啊九相连, |
Hot nios nongfbnenx dol, | 妹劝阿哥想得远, |
Hxut gas nongfbdax nil, | 心明眼亮就相连, |
Dot gas nongfbniox mul, | 心沉意暗咱分散, |
Zaid nios zab gux vangl! | 任随萨古哥心欢! |
[1] Yil Lul是指在准备不再做某事前好好做最后一次,以免遗憾终生。比如cob gix yil lul指在退出吹奏芦笙曲的舞台之前好好最后吹一次芦笙,zuk niel yil lul指在退出跳木鼓舞蹈前好好最后跳一次,diot hxak yil lul指在退出谈情说爱前好好最后唱一次情歌。从这些歌的实际看,主要是男女青年互劝互勉要珍惜时光好好对歌,以后老来就没机会了,故而译为“惜时歌”。
[2] 苗族女子常用栀子进行面部化妆或染丝线。
[3] 榜嫂:相传是古代一位苦难深重的女人,未老先衰。
[4] 申久:苗语Hsenb Jux译音,人名,传说是古代一位寿星。
[5] 苗族认为十五六岁、十七八岁是适婚年龄,常有早婚早育现象。
[6] 苗族多种植糯稻,将没有脱粒的稻禾捆成一束束挂于粮仓或木架(禾晾)上。
[7] 这首歌反映了苗族不相信帝王能够“万岁,万岁,万万岁”的愚民教化,而是相信自然规律。
[8] 苗族常用竹筒装泔水灌牛,使牛健壮。