挑逗歌
Hxak Ghot Diel [1]
【gif】 | 【女】 |
Nil maix daib nil lal, | 陪伴别人不要紧, |
Nil niux ob nil senl, | 陪伴阿妹要成亲, |
Jangx Ngux Jenb vangl nangl, | 妹像俄金 [2] 住东村, |
Lox maix hseb wil nail, | 拆人鱼窝把鱼拎, |
Dex maix vob mongl liol, | 扯人青菜锅里煮, |
Liangx maix hvab mongl senl. | 拐走别人就成亲。 |
Des Diub Senx mongl bil, | 妹向北方进省城, |
Jas mangb deix hved diangl, | 遇着阿哥好年轻, |
Bens dlub ngix dad dongl. | 阿哥肤色白生生。 |
Sux ghenb ghax dot nil, | 若会相伴哥得妹, |
Max ghenb ghax fat mongl. | 时候过了难相随。 |
Sux gil eb ghax gil, | 雨水要干就快干, |
Sux wal mangb ghax wal, | 你俩想逃快快跑, |
Max wal ob ghax senl, | 不逃我俩来相连, |
Jangx bongl baib dius nil, | 不逃成妹终身伴, |
Dliangx bal hvib ves bil. | 阿哥伤心苦难言。 |
【dial】 | 【男】 |
Nil bul bul hsab niox, | 陪伴别人也枉然, |
Nil nil dial ghenb dax. | 陪伴阿哥哥要连。 |
Xit vil jes eb lix, | 争抢泉水灌溉田, |
Nongt dail xidshlieb zax, | 哪个钉耙开水泉, |
Vut jil yas dinb gox, | 有好撮箕撮泥巴, |
Hsent dail idseb lix; | 泉水流进他田园; |
Xit vil bens hvab liex, | 争抢情人来做伴, |
Nongt dail xidshlieb nix, | 要看哪个真有钱, |
Vut liangl mangs daib niux, | 有着银两配姑娘, |
Nongt dail xidshveb sux, | 要看哪个唱得欢, |
Vut liul mangs daib niux, | 真有情意配姑娘, |
Hsent dail idshvab liex. | 才算哪个终身伴。 |
Gil xidsvut eb lix, | 水田要干就快干, |
Wal xidsvut daib niux, | 阿妹想逃快快跑, |
Wal maxsvut jangb dax, | 不逃我俩把妹连, |
Ful gos hlat lob ngix, | 猎索套脚妹被绊, |
Bil gos diot khab dliangx, | 妹上阿哥一回当, |
Jul dis vangt hsab niox, | 枉此青春在人间, |
Dail ves vangt hlieb max. | 年少无力苦不堪。 |
【gif】 | 【女】 |
Jit eb nongt baid wef, | 打水要打清泉水, |
Hmat hveb nongt dad niuf; | 说话要说真心意; |
Jit eb dot baid wef, | 打水不打清泉水, |
Hmat hveb dot dad niuf, | 说话不说真心意, |
Xenb diangd zaid ait yangf, | 姑娘回家要捣乱, |
Pid jud juf diut niuf, | 要烤水酒十六坛, |
Hsenb Jux nil diot xol, | 春久 [3] 地方安栅栏, |
Hsenb Jux nil ghot lol. | 告到春久妹才转。 |
Sux gil eb ghax gil, | 雨水要干就快干, |
Sux wal mangb ghax wal, | 你俩想逃快快跑, |
Max wal ob ghax senl, | 不逃我俩来相连, |
Jangx bongl baib dius nil, | 不逃成妹终身伴, |
Dliangx bil hvib ves bil. | 阿哥失意又心寒。 |
【dial】 | 【男】 |
Nongx nail nongt sux nongx, | 想吃鱼啊要会吃, |
Dangx bongl nongt sux dangx, | 想成亲啊讲诚信, |
Wal bongl nongt sux wangx; | 想逃亲啊要讲理; |
Nil bongl liek Bangx Jux, | 若像榜九 [4] 多怨恨, |
Nil diel khat Zangx Liax, | 嫁人嫁给展拉 [5] 人, |
Nil bongl dot jangx liex, | 只做情人不成亲, |
Dlial lial jit diux ngax, | 动辄要上官衙门, |
Ghab lail tat vangx diux, | 门边站着大官人, |
Ghet Ghod Yel diongb vangx, | 果由 [6] 公公住山岭, |
Hot nil seix laib deix, | 劝妹说话要真心, |
Hot dial seix laib deix: | 劝哥说话要真诚: |
Xet mongl jit diub ngax, | 不要登上官衙门, |
Nongf lol ghot hvab liex, | 快快回来快成亲, |
Vob nail lies hxangb lix, | 马兰生长在田埂, |
Vob nail lies bub nongx, | 马兰菜啊也要吞, |
Hvab songl yangs bub liangx, | 丑陋情人也跟随, |
Bub mongl des ghangb nenx, | 也要跟随过一生, |
Bub lul sangs bub niox, | 过完一生也舒心, |
Fangb jenl wos ghaib nongx, | 园子广菜吃根茎, |
Yefblul sangs jub naix. | 过完一生也认命。 |
【gif】 | 【女】 |
Diel taib jangx Diel bis, | 汉人刨板归汉人, |
Wil ghenb jangx wil bens, | 妹抢到手就成亲, |
Dail xid taib Diel bis, | 汉人木板谁乱刨, |
Dail xid ghenb wil bens, | 阿妹伴侣谁乱跟, |
Wil mongl diub bil yes, | 我到山上去劫亲, |
Wil vib jil bel ghas, | 我用荆棘来钩挂, |
Vib mongl ud ait neis, | 要她衣袖烂成筋, |
Vib nenx hnid ait xens. | 让她受苦又伤心。 |
Ghaib max khed diot nes, | 家庭不败妹手上, |
Ghaib seix khed diot nios, | 要让败在哥手里, |
Khed khed sul Hliot Jes, | 穷像料纠 [7] 一个样, |
Sul ghet Diel jut bis, | 就像刨板的汉人, |
Mongl hfud bil tot las, | 山巅挖土干活忙, |
Jenl gad diel hlat xongs. | 七月包谷当食粮。 |
Sux gil eb ghax ngas, | 雨水要干就快干, |
Sux wal mangb ghax fafs, | 你俩想逃快快跑, |
Max wal ob ghax los, | 不逃我俩来相连, |
Jangx bongl baib dius nes, | 不逃成妹终身伴, |
Dliangx bal hvib gidsneifs. | 阿哥失意苦不堪。 |
【dial】 | 【男】 |
Xenb jul dail yut yut, | 阿妹年纪轻又轻, |
Khab jul dail yut yut, | 阿哥年纪轻又轻, |
Hveb Diel bil jet hmat, | 汉话也还不会讲, |
Ob jul bil ghot mait, | 我俩还没告姑娘, |
Mangb dlial dlial ghot xongt, | 你俩却要告哥郎, |
Xet bil xet bil ghot, | 不要急忙去告状, |
Xet bil ghot dail xongt, | 不要急着告哥郎, |
Xet mongl diub Diel dint, | 不要急着上衙门, |
Tak lol diub vangl hot, | 转来村寨咱商量, |
Hot jangx ob ghax ghot, | 商量成了就成亲, |
Dot jangx bib ghax hmat. | 商量不成再告状。 |
Sux gil eb ghax gangt, | 雨水要干就快干, |
Sux wal mangb ghax fat, | 你俩想逃赶快跑, |
Max wal ob ghax ghot, | 不逃我俩来相连, |
Jangx bongl baib dius xongt, | 不逃成哥终身伴, |
Niux bal hvib gidswat. | 阿妹伤心苦难言。 |
【gif】 | 【女】 |
Nios jangx hvib diel ghot, | 阿哥一心想告状, |
Diux Eb Niangl qangt det, | 欧酿河口木排荡, |
Diux Eb Ghod qangt zat, | 欧果 [8] 河口岩山震, |
Lol bib jit dlinf Diub Senx ghot, | 我们省城去告状, |
Ib laix ib bil hlat, | 一人备上一捆绳, |
Ghas liax lib hfud hxongt, | 高高挂在枪口上, |
Leit laix laib zaid dint, | 一起住进客店房, |
Bit laix pangb ged hsent. | 人人睡上一张床。 |
Fangx waix bib mongl ghot, | 天亮我们去告状, |
Qeb niux lod jus dait, | 官儿抓妹跪地上, |
Niux dlied hveb but let, | 阿妹开口哇哇讲, |
Niux dlied bil sangs leit, | 阿妹说理不分明, |
Dib niux juf ghaid det, | 阿妹挨了十一棒, |
Juf ob max dlied hlet, | 十二铁板打身上, |
Naf ghab naix hxad hxot. | 耳辣身痛受了伤。 |
Qeb dliangx lod jus dait, | 官儿抓哥跪地上, |
Dliangx dlied hveb but let, | 阿哥开口哇啦讲, |
Dliangx dlied bil sangs leit, | 阿哥说理也不明, |
Dib dliangx juf ghaid det, | 阿哥挨了十一棒, |
Juf ob max dlied hlet, | 十二铁板打身上 [9] , |
Naf ghab naix hxad hxot. | 耳辣身痛受了伤。 |
Mongb seix xet gid kot, | 痛啊痛啊不吭声, |
Khab dliangx diek niad nit, | 阿哥忍痛笑盈盈, |
Daib niux hlink hliad hliongt. | 阿妹抽泣泪汪汪。 |
Sux gil eb ghax gangt, | 盼旱水源全断尽, |
Sux wal mangb ghax vut, | 会逃你俩才脱身, |
Max wal ob ghax ghot, | 不逃我俩就抢亲, |
Jangx bongl baib dius mait, | 抢哥陪伴妹终身, |
Dliangx bal hvib gidsfat. | 阿哥失意又伤心。 |
【dial】 | 【男】 |
Nes jangx hvib ghot diel, | 阿妹一心想告状, |
Mangb ghot mangb ghot lol, | 你俩告郎就告郎, |
Ob dot hxib ait xid1. | 我俩不怕不惊慌。 |
Nes jit jes xix yil, | 阿妹往北脚乱窜, |
Nios vuk dos xix dangl, | 阿哥往西手来牵, |
Pit dos yub ghox bel, | 下边荆棘把路拦, |
Sat vas niangb xongx bil, | 快刀阿哥握在手, |
Hot nes mangb dax dlenl. | 让妹荆棘路上钻。 |
Denb Lux mangb ghet Mal, | 纵有登鲁你麻公, |
Bob ghox dlak hmat lil, | 一箕道理他拥有, |
Ghet Hof niangb Zangx Nangl, | 展南寨有我禾公, |
Tat Yif wil ghab bul, | 展福太乙 [10] 来当头, |
Tat Yif niangb Zangx Ful, | 太乙爷是我朋友, |
Ghet Hof wil daib nenl, | 禾公他是我舅父, |
Nenx ghab hveb hmat lil, | 讲理全靠他开口, |
Nenx ghangb jub hnent bal, | 织网全靠他针头, |
Nenx hot nil bib nil, | 他说成亲咱成亲, |
Nenx hot dol bib dol. | 他说离散咱就走。 |
Sux gil eb ghax gil, | 雨水要干就快干, |
Sux wal mangb ghax wal, | 你俩想逃赶快跑, |
Max wal ob ghax senl, | 不逃我俩来牵连, |
Jangx bongl baib dius dial, | 不逃成哥终身伴, |
Niux bal hvib ves bil. | 阿妹失意苦不堪。 |
【gif】 | 【女】 |
Nios jangx hvib ghot diel, | 阿哥一心想告状, |
Mangb ghot mangb ghot lol, | 要告就告吧哥郎, |
Ob dot hxib ait xidl. | 我俩不怕不惊慌。 |
Nios jit jes xix yil, | 阿哥往北脚乱窜, |
Nes vuk dos xix dangl, | 阿妹往西等着连, |
Jit jes xix eb niel, | 逆河踏着浑水走, |
Eb fangx eb niel lol. | 浑水黄水顺河流。 |
Eb zenx Ghangb Nangl Jil, | 甘南季 [11] 下河水漫, |
Hsat zenx diub gid diel, | 河沙冲到路中间, |
Zenx Ghab Dongb yad yangl, | 冲到革东 [12] 平展展, |
Dliangx hveb ghangd Xent Ninl, | 站在革东呼杏恁 [13] , |
Bangb dax dab Yat Diel, | 喊来一群大官人, |
Ghaib sos leit mongx nal, | 祸根惊动你娘亲, |
Hfud sos leit wangx nangl, | 祸头惊动帝王身, |
Mongx naib lif nas nol, | 你娘害怕身发抖, |
Mongx hxib ait xidsnal? | 为何害怕啊娘亲? |
Mongx kot mongx daib lol, | 你叫你儿快回来, |
Diot gik nix baib dial, | 我付银两给阿哥, |
Xongt tak liax lib mongl. | 阿哥快快回你寨。 |
Eb Waix zab jil diongl, | 五条山冲在欧崴 [14] , |
Zas Dox zab jil vangl, | 五个村庄札岛 [15] 寨, |
Dex dax zab dail lul, | 请来五位评判官, |
Jix dax zab dail mal, | 骑着五马来评判, |
Nongt nongx zab liangl dangl, | 评理要银五两半, |
Nenx hot nil bib nil, | 他说成亲就成亲, |
Nenx hot dol bib dol. | 他说离散就离散。 |
Sux gil eb ghax gil, | 雨水要干就快干, |
Sux wal mangb ghax wal, | 你俩想逃赶快跑, |
Max wal ob ghax senl, | 不逃我俩来相连, |
Jangx bongl baib dius nil, | 不逃成妹终身伴, |
Dliangx bal hvib ves bil. | 阿哥伤心苦不堪。 |
【dial】 | 【男】 |
Sux diul nongt sux yub, | 树枝下垂要纡弯, |
Sux nil nongt sux ghenb, | 会相陪啊要会连, |
Nil liek Jux Xongt Geb, | 像久雄高 [16] 来相伴, |
Jus ngangl dok jangx dob, | 就像一梭织成布, |
Jus det hseid jangx hveb, | 一句话儿歌烂漫, |
Dad nil dad zax wab, | 相陪相伴早分散, |
Dad bal mais naix jub. | 丢了情分没脸面。 |
Gud Ngul ghot Lox Hseb, | 告到固俄罗叟 [17] 处, |
Ghot Diel diot mongx naib, | 官家来了将娘掳, |
Mal lol xit gangx enb, | 鞍挤着鞍一群马, |
Diel lol xit gangx lob, | 脚挨着脚一群官, |
Ghaib sos leit niux lib, | 官势压人姑娘怕, |
Hfud sos leit mongx naib, | 直逼姑娘老妈妈, |
Zenk mal jit Vangx Dlieb, | 官骑马儿上养辽 [18] , |
Vuk Bil Hlet dax dab, | 骑马直冲碧露下, |
Mal lol mal nongx yib, | 马儿来了毁秧苗, |
Diel lol Diel nongx ghaib, | 官员来了家财破, |
Gheib vongl gik seix dib, | 笼里鸡鸭官也捉, |
Jud bus gangs seix liub. | 钵里水酒官要泼。 |
Gil xidsvut lix eb, | 水田要干就快干, |
Wal xidsvut niangx xenb, | 阿妹想逃赶快跑, |
Wal maxsvut dliangx jangb, | 不逃阿哥把妹连, |
Ful gos hlat ngax lob, | 猎索套脚妹被绊, |
Bil gos diot dliangx khab, | 上了阿哥一回当, |
Jul dis vangt niox hsab, | 枉此青春在人间, |
Dail ves vangt max hlieb. | 年少无力苦不堪。 |
【gif】 | 【女】 |
Nios jangx hvib ghot diel, | 阿哥存心要告状, |
Mangb ghot mangb ghot lol, | 要告你们就去告, |
Ob dot hxib ait xidl! | 我俩不怕不心慌! |
Dliangx dib tangb nil nangl, | 阿哥架梯来撑天 [19] , |
Liax lib dluf Gud Ngul, | 梯子架到固俄边, |
Lies lis dluf Liux Bangl, | 梯子延伸到柳旁 [20] , |
Dluf Liux Hsenb diangd lol. | 直达柳生 [21] 寨上方。 |
Vob Lax Jenb Dangk Niel, | 倭腊寨上金当牛 [22] , |
Hxob dax Eb Diuk Nangl, | 跑到欧脚南 [23] 寨上, |
Diuk Jes hxob wax wul. | 脚交 [24] 寨人欢声吼。 |
Bangx Wax Bod Ghet Yul, | 榜瓦寨上播固尤 [25] , |
Ghab Dongb Wangx Jit Ghol, | 革东寨上往季果 [26] , |
Dol daib zab diut dail, | 他们一伙五六个, |
Zab diut laix ibtwangl, | 五六个人做一伙, |
Sux bil dib hlet niul, | 手艺高超打生铁, |
Dib jangx dex diut liul, | 打制六块大铜板, |
Yub jangx gix diut jil, | 制造六枝大芦笙, |
Gix hlieb hveb bet dol, | 芦笙声音传得远, |
Bet leit dliel fangb nangl. | 笙声还往下游传。 |
Fangb Nix juk las dangl: | 方旎 [27] 开荒迎战端: |
Dax bib ait diangs diel! | 快来我们去开战! |
Laix laix diangb sat ghenl, | 个个手握弯钢刀, |
Laix laix diangb hxongt ghongl, | 人人手握铁枪杆, |
Longx diub ghaib vuk nangl, | 沿着街道往东冲, |
Qif jangx gangb duk dul, | 旗帜飘像萤火虫, |
Vof jangx hob hnent nangl. | 凶猛如雷响轰轰 [28] 。 |
Ob vob ait nendsliol, | 我俩的菜这样煮, |
Ob hvab ait nendssenl, | 我俩的伴这样连, |
Senb genb diot deis mul. | 阿哥扎根难复返。 |
Sux gil eb ghax gil, | 雨水要干就快干, |
Sux wal mangb ghax wal, | 你俩想逃赶快跑, |
Max wal ob ghax senl, | 不逃我俩来相连, |
Jangx bongl baib dius nil, | 不逃成妹终身伴, |
Dliangx bal hvib ves bil. | 阿哥失意苦不堪。 |
[1] Hxak Ghot Diel:本义为“到官府告状之歌”,从歌的内容看,均为男女双方互相挑逗,故作“挑逗歌”。
[2] 俄金:苗语Ngux Jenb译音,相传是清代贵州清水江一带的一个恶人,他以抢劫财物、强抢民女为能事。
[3] 春久:苗语Hsenb Jux译音,地名,即胜秉,在今贵州省施秉县马号乡。清代以前,曾驻官府。当时这一带的人们常到胜秉去告状。
[4] 榜九:苗语Bangx Jux译音,人名,相传是清代贵州清水江一带的一名女性,嫁到展拉寨,一生苦难不堪。
[5] 展拉:苗语Zangx Liax译音,地名,在今贵州省剑河县久仰乡。
[6] 果由:苗语Ghod Yel译音,人名,相传是清代贵州清水江一带的一名头人,经常主持公道,帮他人说理断案。
[7] 料纠:苗语Hliot Jes译音,地名,即今贵州省施秉县料洞,过去这里的人们以种包谷、高粱等杂粮为食,生活非常贫困。
[8] 欧酿欧果:欧酿,苗语Eb Niangl译音,溪名,指今贵州省剑河县岑松河;欧果,苗语Eb Ghod译音,溪名。称Eb Ghod的溪名较多,今剑河县岑松镇柳旁寨对面麻栎坡那条小溪也称Eb Ghod。
[9] 文学反映了历史,古代官府审理案件的情景跃然纸上。
[10] 相传清代贵州台拱厅(今台江县)登鲁寨(Denb Lux)的麻公(ghet Mal)、展南(Zangx Nangl)寨的禾公(ghet Hof)、展福(Zangx Ful)寨的太乙(Tat Yif),都是有名的头人,他们经常帮人说理断案。
[11] 甘南季:苗语Ghangb Nangl Jil译音,地名,在贵州清水江一带,具体何处待考。
[12] 革东:苗语Ghab Dongb译音,地名,今贵州省剑河县城所在地。
[13] 杏恁:苗语Xent Ninl译音,地名,即今贵州省镇远县城,为苗疆重镇,曾是古代兵家必争之地,为古代军事、政治要地,明代顾成被封镇远侯,清代设镇远府。
[14] 欧崴:苗语Eb Waix译音,地名,即今贵州省三穗县良上乡桂槐村,清代曾驻军。
[15] 札岛:苗语Zas Dox译音,地名,即今贵州省三穗县台烈镇寨头村,苗疆重镇,曾是古代兵家必争之地。清代,欧崴、札岛两寨出现过多位英雄好汉和头人。
[16] 久雄高:苗语Jux Xongt Geb译音,人名,相传是清代贵州清水江一带的一名好汉。
[17] 固俄罗叟:固俄,苗语Gud Ngul译音,地名,即今贵州省剑河县柳川镇所在地,清朝曾在此地置清江厅、清江协,驻副将;罗叟,苗语Lox Hseb译音,人名,可能是当时清江厅衙门的一个官吏。
[18] 养辽:苗语Vangx Dlieb译音,地名,在今贵州省剑河县南寨乡碧露村。
[19] 阿哥架梯来撑天:意思是小伙子们的本事很大,能架天梯,但姑娘们不害怕,告状、对歌、成亲都愿奉陪到底。
[20] 柳旁:苗语Liux Bangl译音,地名,在贵州省今剑河县岑松镇。
[21] 柳生:苗语Liux Hsenb译音,地名,在贵州省今剑河县柳川镇。
[22] 倭腊、金当牛:倭腊,苗语Vob Lax译音,地名,在今贵州省剑河县久仰乡;金当牛,苗语Jenb Dangk Niel译音,人名,相传是清代倭腊寨一名手艺高超的铁匠。
[23] 欧脚南:苗语Eb Diuk Nangl译音,地名,在今贵州省台江县番召乡。
[24] 脚交:苗语Diuk Jes译音,地名,在今贵州省台江县番召乡。
[25] 播固尤:苗语Bod Ghet Yul译音,人名,相传是清代榜瓦寨一名手艺高超的铁匠。
[26] 往季果:苗语Wangx Jit Ghol译音,人名,相传是清代革东寨一名手艺高超的铁匠。
[27] 方旎:苗语Fangb Nix译音,地名,即贵州省台江县城。
[28] 以上七句歌可能产生于清朝咸丰、同治年间黔东南苗族抗清起义(即张秀眉起义)期间或结束之后。苗族民间文学创作特别注意和善于运用重大事件的情节来表现情歌的精彩热烈和男女青年的挑战示爱,使歌唱富于戏剧性。